Nấm Trichoderma: cơ chế, cách dùng đúng cho vườn Lâm Đồng

Nấm Trichoderma là cái tên gần như nhà vườn Lâm Đồng nào cũng từng nghe: ủ phân chuồng, tưới gốc sầu riêng sau mùa mưa, trộn vào giá thể dâu tây… Nhưng cũng chính vì quá quen, Trichoderma hay bị dùng sai: trộn chung với thuốc trừ nấm, rải lên đất vừa bón vôi, phơi bao chế phẩm ngoài nắng, hoặc kỳ vọng nó “chữa” một cây đã thối gần hết rễ.

Bài viết này tổng hợp từ các nguồn chính thống — tổng quan khoa học quốc tế, nghiên cứu của các trường, viện trong nước (trong đó có chủng phân lập ngay tại Lâm Đồng), Danh mục thuốc BVTV và quy chuẩn phân bón hiện hành — để trả lời ba câu hỏi: Trichoderma làm gì trong đất, cần điều kiện gì để sống, và dùng thế nào cho đúng trên đất đỏ bazan chua của Lâm Đồng.

Nếu bạn cần cái nhìn chung về ba nhóm vi sinh vật hay đi cùng nhau trong chế phẩm, hãy đọc thêm bài vi sinh vật Trichoderma, Streptomyces và Bacillus. Bài này đi sâu riêng vào Trichoderma. Để phân biệt các nhóm vi sinh, xem thêm vi khuẩn Bacillus: cơ chế và cách dùng đúng.

Mục lục

1. Nấm Trichoderma là gì?
2. 5 cơ chế giúp Trichoderma bảo vệ rễ
3. Trichoderma phòng được bệnh gì, trên cây nào?
4. Điều kiện để Trichoderma sống được trong đất Lâm Đồng
5. Cách dùng Trichoderma đúng theo từng mục đích
6. Dùng chung với thuốc trừ nấm và phân bón: được và không được
7. Trichoderma trong luân phiên FRAC
8. Cách chọn chế phẩm đạt chuẩn và khung pháp lý
9. Sản phẩm liên quan
10. Câu hỏi thường gặp
11. Nguồn tham khảo và miễn trừ

1. Nấm Trichoderma là gì?

Trichoderma là một chi nấm sợi sống tự do, có mặt trong hầu hết các loại đất, đặc biệt nhiều ở vùng rễ và nơi giàu xác bã hữu cơ. Chúng không gây bệnh cho cây. Ngược lại, nhiều loài ký sinh lên chính các nấm gây bệnh khác, nên được gọi là nấm đối kháng.

Bài tổng quan nổi tiếng của Harman và cộng sự (Nature Reviews Microbiology, 2004) mô tả Trichoderma là sinh vật cộng sinh với cây, không gây bệnh: một số chủng bám và sống lâu dài trên bề mặt rễ, xâm nhập vào vài lớp tế bào ngoài cùng của rễ nhưng không gây hại, đồng thời “báo động” cho cây bật hệ thống tự vệ.

Các loài thường gặp trong chế phẩm

📌 Chủng bản địa Lâm Đồng: Nhóm nghiên cứu Trường Đại học Đà Lạt (Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp, 2024) đã phân lập và định danh bằng giải trình tự gen các chủng Trichoderma tại Lâm Đồng thuộc T. afroharzianum, T. harzianum và T. longibrachiatum, có khả năng chịu nhiệt và phân giải cellulose tốt. Đây là nguồn chủng tiềm năng để xử lý phụ phẩm nông nghiệp ngay tại địa phương như vỏ cà phê, thân lá rau, phế phẩm hoa.

2. 5 cơ chế giúp Trichoderma bảo vệ rễ

Cơ chế khoa học

1. Ký sinh nấm bệnh (mycoparasitism): sợi Trichoderma nhận biết sợi nấm bệnh, quấn quanh và tiết enzyme phân hủy thành tế bào (chitinase, glucanase), sau đó hút dinh dưỡng từ nấm bệnh. Hạch nấm như của Sclerotium, Rhizoctonia cũng bị tấn công.
2. Tiết chất kháng nấm (antibiosis): nhiều chủng sinh hợp chất kháng nấm, cả dạng bay hơi lẫn không bay hơi, ức chế sự nảy mầm bào tử và phát triển sợi nấm bệnh.
3. Cạnh tranh dinh dưỡng và chỗ ở: Trichoderma mọc rất nhanh, chiếm trước bề mặt rễ và nguồn thức ăn hữu cơ, khiến nấm bệnh khó bám vào rễ.
4. Kích hoạt tính kháng của cây (ISR): khi sống trên rễ, Trichoderma tiết ra các phân tử “tín hiệu” làm cây bật cơ chế tự vệ toàn thân. Tổng quan của Harman (2004) ghi nhận phản ứng này giống với kháng tập nhiễm hệ thống (SAR) và kháng do vi khuẩn vùng rễ kích hoạt, nên cây được bảo vệ cả ở bộ phận không tiếp xúc trực tiếp với nấm.
5. Kích thích ra rễ và hòa tan dinh dưỡng: rễ được Trichoderma cư trú thường phát triển mạnh hơn, chịu stress tốt hơn và hút dinh dưỡng hiệu quả hơn. Một số chủng giúp hòa tan dạng khó tiêu của lân (P) và các vi lượng như sắt (Fe), kẽm, mangan.

Lợi ích thực tế trên đồng ruộng

• Giảm áp lực nấm bệnh vùng rễ, đặc biệt khi bón đều đặn trước và trong mùa mưa.
• Bộ rễ tơ phục hồi nhanh hơn sau đợt úng hoặc sau khi xử lý thuốc.
• Phân giải nhanh xác bã hữu cơ (vỏ cà phê, rơm, thân lá), giúp phân ủ hoai nhanh và ít mầm bệnh hơn.
• Giảm số lần phải dùng thuốc trừ nấm hóa học khi được đưa vào chương trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

💡 Nhớ một nguyên tắc: Trichoderma là “lính gác” chứ không phải “bác sĩ cấp cứu”. Nó mạnh nhất khi có mặt trong đất trước nấm bệnh. Với cây đã thối rễ, xì mủ nặng, cần xử lý bằng thuốc có đăng ký và cải thiện thoát nước trước, sau đó mới dùng Trichoderma để phục hồi và giữ đất.

3. Trichoderma phòng được bệnh gì, trên cây nào?

Trichoderma chủ yếu nhắm vào nấm bệnh trong đất và vùng rễ. Bảng dưới đây tổng hợp các tác nhân được nghiên cứu nhiều, gắn với cây trồng chủ lực Lâm Đồng.

Phytophthora và Pythium là “nấm noãn”: thành tế bào không có kitin như nấm thật, nên cơ chế phân hủy bằng enzyme kitinase kém tác dụng hơn. Với nhóm này, Trichoderma dựa nhiều vào cạnh tranh, kháng sinh và kích kháng — thêm lý do để dùng sớm, dùng phòng.

Phạm vi đã được đăng ký tại Việt Nam

Trên Danh mục thuốc BVTV, một số thuốc trừ bệnh có hoạt chất Trichoderma spp. (mật độ ghi trên nhãn từ khoảng 2×10⁶ CFU/g đến 10⁸ bào tử/g) đang còn hiệu lực, với phạm vi đăng ký như: tuyến trùng và thối rễ trên cà phê, hồ tiêu; lở cổ rễ trên cà chua; chết cây con trên cải, dưa hấu, bí đỏ, lạc, điều; vàng lá thối rễ trên cây có múi; sưng rễ trên bắp cải; tuyến trùng trên cà rốt. Thời gian cách ly theo từng nhãn: có nhãn ghi 5 ngày, có nhãn không khuyến cáo. Hiện chưa thấy nhãn nào đăng ký cho dâu tây, sầu riêng hay bơ.

⚠️ Đọc kỹ nhãn: chỉ sản phẩm có số đăng ký thuốc BVTV mới được ghi công dụng “phòng trừ bệnh” cho cây và đối tượng cụ thể. Chế phẩm đăng ký dạng phân bón vi sinh có thể chứa cùng loài nấm, nhưng công dụng hợp pháp là cải tạo đất, phân giải hữu cơ, hỗ trợ dinh dưỡng.

4. Điều kiện để Trichoderma sống được trong đất Lâm Đồng

Trichoderma là sinh vật sống. Mua đúng chế phẩm mà bón sai điều kiện thì phần lớn bào tử sẽ chết trước khi kịp làm việc. Đây là phần nhà vườn hay bỏ qua nhất.

Vì sao không bón vôi chung với Trichoderma?

Vôi bột (CaO) hay vôi tôi làm pH tại chỗ tăng vọt và có tính ăn mòn, giết bào tử ngay khi tiếp xúc. Cách làm đúng: bón vôi trước để nâng pH đất (xem thêm về canxi và vai trò cải tạo đất chua), tưới cho vôi tan và phản ứng với đất, chờ một đến hai tuần rồi mới bón Trichoderma kèm hữu cơ. Vôi đã phản ứng hết làm đất bớt chua, lại có lợi cho nấm.

📌 Lưu ý cho trại nấm ăn: Lâm Đồng có nhiều cơ sở trồng nấm ăn, nấm dược liệu. Với nghề này, Trichoderma lại là tác nhân gây “mốc xanh” làm hỏng bịch phôi. Không ủ phân, không để chế phẩm Trichoderma gần khu sản xuất phôi nấm.

5. Cách dùng Trichoderma đúng theo từng mục đích

5.1. Ủ phân chuồng và phụ phẩm (vỏ cà phê, rơm, thân lá)

Đây là cách dùng đem lại hiệu quả kép: phân hoai nhanh, sạch mầm bệnh, và đất được bổ sung sẵn một lượng nấm có ích. Hướng dẫn của Trung tâm Khuyến nông Quảng Trị (2025) cho khoảng 1 tấn phân thành phẩm có thể tham khảo như sau:

• Nguyên liệu: khoảng 400–500 kg phân chuồng và 500–600 kg phụ phẩm băm nhỏ, bổ sung khoảng 30 kg lân supe.
• Rải từng lớp, mỗi lớp rắc chế phẩm Trichoderma theo liều trên nhãn, tưới nước đạt độ ẩm khoảng 40–50% (nắm chặt thấy rịn nước nhưng không chảy thành dòng).
• Đánh đống cao 1–1,5 m, che bạt. Sau 7–10 ngày, nhiệt độ đống ủ lên khoảng 40–50 °C, góp phần giảm hạt cỏ và mầm bệnh.
• Đảo đống sau khoảng 20 ngày, ủ tiếp 25–40 ngày đến khi phân tơi, nâu sẫm, không còn mùi hôi.

Lân supe trong đống ủ được trộn đều với cả tấn nguyên liệu ẩm nên rất loãng, khác với việc trộn chế phẩm trực tiếp vào bao phân đậm đặc (xem mục 6). Vỏ cà phê là nguồn phụ phẩm rất lớn ở Lâm Đồng, nhiều xơ và lignin, nên ủ cùng phân chuồng để cân bằng đạm và thời gian ủ có thể dài hơn.

5.2. Bón gốc cho cây lâu năm (cà phê, sầu riêng, bơ, hồ tiêu)

• Thời điểm: đầu mùa mưa (khoảng tháng 5) trước khi nấm bệnh và tuyến trùng bùng phát; cuối mùa mưa (tháng 10), khi đất còn ẩm, để phục hồi rễ sau thời gian đất ẩm kéo dài. Nhãn thuốc Trichoderma đã đăng ký cho tuyến trùng cà phê, hồ tiêu cũng hướng dẫn xử lý vào đầu mùa mưa.
• Cách làm: trộn đều chế phẩm với phân hữu cơ hoai, rải theo hình chiếu tán (nơi rễ tơ tập trung), cào nhẹ lấp đất hoặc phủ rác, rồi tưới đủ ẩm.
• Không rải sát gốc khi gốc đang xì mủ mà không xử lý vết bệnh; không rải lên mặt đất khô nắng gắt.

Ví dụ, chế phẩm TRICO PC của Xuyên Á (Trichoderma + Streptomyces + Bacillus, tổng mật độ trên 10⁸ theo công bố của hãng, đơn vị xem trên nhãn) được hãng hướng dẫn: cây nhỏ 30–50 g/gốc, cây lớn 70–90 g/gốc; ủ phân chuồng 1 kg/tấn. Đây là hướng dẫn trên trang sản phẩm của hãng; hãy xem nhãn bao bì để biết sản phẩm đăng ký dạng phân bón hay thuốc BVTV và phạm vi sử dụng. Liều tham khảo theo nhãn — đọc kỹ nhãn trước khi dùng.

Làm nền “thức ăn” cho nấm khi làm đất, làm giá thể, có thể dùng phân hữu cơ như SITTO OM (chất hữu cơ 65% theo hãng) và khoáng cải tạo đất, giữ ẩm như Volcanic Zeolite của SITTO.

5.3. Tưới gốc và đưa qua hệ thống tưới nhỏ giọt

• Dùng chế phẩm dạng lỏng hoặc dạng bột mịn hòa tan tốt; khuấy đều, lọc qua lưới trước khi đưa vào bồn để tránh tắc béc.
• Chạy một đợt tưới riêng chỉ có nước sạch và chế phẩm, cách lần châm phân hóa học vài ngày; tráng đường ống bằng nước sạch trước và sau.
• Không chạy chung đợt với phân bón, thuốc trừ nấm hay hóa chất xử lý nước có clo.
• Tưới vào chiều mát; giữ ẩm đất vài ngày sau đó để nấm kịp bám rễ.

5.4. Xử lý giá thể, bầu ươm, cây con (dâu tây, cà chua, rau, hoa)

Trộn chế phẩm vào giá thể (xơ dừa, trấu, phân hữu cơ) trước khi vào bầu hoặc khay, ủ ẩm vài ngày rồi mới gieo, cấy. Cây con ra vườn đã mang sẵn “lớp bảo vệ” ở rễ, giảm rõ chết rạp do Pythium, Rhizoctonia. Đây là cách dùng phù hợp nhất cho nhà màng dâu tây và cà chua ở Đà Lạt.

5.5. Phun lên lá, hoa

Trichoderma chủ yếu là nấm đất. Theo một số nghiên cứu, phun lên lá, hoa có thể hỗ trợ phòng một số bệnh như thối xám (tại Việt Nam chưa có nhãn đăng ký cho đối tượng này), nhưng nấm sống ngắn trên bề mặt lá dưới nắng. Nếu dùng, phun chiều mát, độ ẩm cao, và chỉ coi là biện pháp bổ trợ.

6. Dùng chung với thuốc trừ nấm và phân bón: được và không được

Thuốc trừ nấm hóa học không phân biệt “nấm tốt” và “nấm xấu”. Các thí nghiệm trong phòng (in vitro) ở Ấn Độ năm 2022 và 2024 cho kết quả khá thống nhất:

Quy tắc phối hợp an toàn

1. Không bao giờ pha Trichoderma chung bình, chung bồn với thuốc trừ nấm, kể cả thuốc “ít ảnh hưởng”. Xem thêm nguyên tắc chung khi phối trộn thuốc BVTV và phân bón lá.
2. Tách thời gian: khi bắt buộc phải tưới thuốc trừ nấm xuống gốc (ví dụ cây đang thối rễ), dùng thuốc trước, chờ thuốc phân hủy bớt (tách vài ngày trở lên, theo khuyến cáo của nhà sản xuất), sau đó mới bón Trichoderma để tái lập hệ vi sinh.
3. Phun lá thì nhẹ nhàng hơn: thuốc trừ nấm phun lên tán ít rơi xuống vùng rễ, nên ít ảnh hưởng đến Trichoderma đã bón dưới đất.
4. Phân hóa học: không trộn trực tiếp chế phẩm với urê, kali clorua, lân supe ở dạng đậm đặc rồi để lâu. Bón cách nhau vài ngày, hoặc trộn với phân hữu cơ rồi dùng ngay.
5. Nhóm hữu cơ – humic – fulvic là “bạn đồng hành” tốt: cung cấp thức ăn và cải thiện cấu trúc đất cho nấm.

⚠️ Kết quả trên là thí nghiệm trên đĩa nuôi cấy. Trong đất, thuốc bị pha loãng và hấp phụ nên mức ảnh hưởng thường thấp hơn, nhưng xu hướng “nhóm nào hại nhiều, nhóm nào hại ít” vẫn là cơ sở tốt để sắp xếp lịch dùng.

7. Trichoderma trong luân phiên FRAC

Theo bảng phân loại của Ủy ban Hành động Chống kháng thuốc trừ nấm (FRAC), các chế phẩm vi sinh vật sống như Trichoderma, Bacillus được xếp vào nhóm BM02 — tác nhân sinh học, nhiều cơ chế tác động. Vì tấn công nấm bệnh cùng lúc bằng nhiều đường, nguy cơ nấm kháng lại Trichoderma được đánh giá là thấp.

• Vai trò trong lịch phòng trừ: Trichoderma là “nền” giữ vùng rễ khỏe quanh năm, giúp giảm số lần phải dùng thuốc đơn điểm (như triazole FRAC 3, strobilurin FRAC 11, phenylamide FRAC 4) — các nhóm đơn điểm có nguy cơ kháng từ trung bình đến cao.
• Không đặt ngay sau thuốc triazole tưới gốc: khi luân phiên, xếp Trichoderma vào khoảng trống giữa các lần dùng thuốc, cách xa các lần tưới thuốc nhóm ảnh hưởng mạnh.
• Ghi nhật ký: ghi cả lần bón Trichoderma vào sổ phun thuốc để dễ sắp xếp khoảng cách với thuốc hóa học.

Muốn so sánh Trichoderma với các tác nhân sinh học trừ nấm khác (vi khuẩn, chiết xuất thực vật), xem bài thuốc trừ nấm sinh học.

8. Cách chọn chế phẩm đạt chuẩn và khung pháp lý

Hai “con đường” pháp lý của chế phẩm Trichoderma

📌 Cập nhật pháp lý: QCVN 106:2025/BNNMT (ban hành kèm Thông tư 86/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025) thay thế QCVN 01-189:2019/BNNPTNT từ ngày 30/6/2026. Phân bón đã được công nhận lưu hành trước ngày này vẫn có thể ghi nhãn theo quy chuẩn cũ cho đến khi hết hạn quyết định. Mật độ Trichoderma trong phân bón được định lượng theo TCVN 13613:2022 (phương pháp đếm khuẩn lạc).

Checklist chọn mua

1. Có ghi tên loài và mật độ cụ thể (ví dụ T. harzianum … CFU/g), không chỉ ghi chung chung “nấm đối kháng”.
2. Có số đăng ký thuốc BVTV hoặc quyết định công nhận phân bón — tra lại được trên cổng thông tin chính thức.
3. Còn hạn và mới sản xuất: mật độ sống giảm dần theo thời gian bảo quản.
4. Bảo quản đúng: nơi khô, mát, tránh nắng; không để cạnh phân hóa học, vôi, thuốc BVTV. Bao đã mở nên dùng hết sớm.
5. Tỉnh táo với quảng cáo: “trị dứt điểm chết nhanh”, “dùng càng nhiều càng tốt” là những cách nói không có cơ sở. Bón quá liều tuy ít gây hại nhưng tốn tiền; hiệu quả phụ thuộc chủ yếu vào mật độ sống và điều kiện đất.

Khi sử dụng dạng bột, nên đeo khẩu trang và găng tay vì bụi bào tử có thể gây kích ứng đường hô hấp ở người nhạy cảm.

9. Sản phẩm liên quan

Sản phẩm hỗ trợ vùng rễ có thể kết hợp với chương trình dùng Trichoderma:

• SITTO Humic – cây ra rễ nhanh — nhóm humic bổ sung chất hữu cơ, cải thiện cấu trúc đất, hỗ trợ ra rễ; bón cách thời điểm với Trichoderma hoặc trộn cùng phân hữu cơ dùng ngay.
• SITTO Fulvix – ra rễ khỏe — axit fulvic giúp rễ tơ phục hồi sau đợt úng, hỗ trợ nấm có ích cư trú.

Đọc kỹ nhãn từng sản phẩm về liều và cách dùng trước khi phối hợp.

10. Câu hỏi thường gặp

Bao lâu thì Trichoderma có tác dụng?

Nấm cần vài ngày đến vài tuần để nảy mầm, nhân lên và cư trú quanh rễ. Hiệu quả phòng bệnh thấy rõ sau một đến hai mùa sử dụng đều đặn, không phải sau một lần bón.

Cây sầu riêng đang xì mủ, thối rễ có nên dùng ngay Trichoderma?

Khi bệnh đã nặng, cần xử lý bằng thuốc trừ bệnh có đăng ký cho đúng cây và đúng bệnh, đồng thời cải thiện thoát nước. Sau khi thuốc phân hủy bớt, dùng Trichoderma cùng phân hữu cơ để giúp rễ phục hồi và giữ vùng rễ sạch bệnh.

Đất Lâm Đồng chua thì Trichoderma có sống được không?

Có. Trichoderma chịu được đất hơi chua; trong thí nghiệm, sinh trưởng chỉ giảm nhẹ khi pH xuống 4,5. Điều quyết định hơn là chất hữu cơ, độ ẩm và tránh hóa chất. Bón vôi cải tạo đất là việc nên làm vì cây trồng, chỉ cần bón vôi trước và cách xa thời điểm bón nấm.

Có pha Trichoderma chung với phân bón lá, thuốc trừ sâu được không?

Không nên. Thuốc trừ nấm hại trực tiếp; thuốc trừ sâu và phân bón lá đậm đặc cũng có thể làm giảm sức sống bào tử. Dùng riêng, cách nhau vài ngày là an toàn nhất.

Mỗi năm nên bón Trichoderma mấy lần?

Với cây lâu năm ở Lâm Đồng, thường bón vào đầu và cuối mùa mưa, có thể thêm lần khi trồng mới hoặc sau đợt xử lý thuốc gốc. Số lần và liều cụ thể theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm.

Ủ phân bằng Trichoderma rồi có cần bón thêm Trichoderma không?

Nhiệt độ đống ủ lên cao làm giảm một phần mật độ nấm. Nhiều tài liệu khuyến nghị bổ sung chế phẩm đối kháng khi đưa phân ra bón, nhất là vườn có tiền sử thối rễ.

Trichoderma có hại cho người và vật nuôi không?

Các thuốc Trichoderma đã đăng ký tại Việt Nam thuộc nhóm độc thấp nhất (GHS nhóm 5); thời gian cách ly theo nhãn (5 ngày hoặc không khuyến cáo). Một số loài trong chi, như T. longibrachiatum, từng được ghi nhận gây nhiễm trùng cơ hội ở người suy giảm miễn dịch, nên người đang điều trị bệnh nặng hạn chế tiếp xúc trực tiếp; mọi người nên đeo khẩu trang, găng tay khi thao tác với dạng bột.

11. Nguồn tham khảo và miễn trừ

• Harman G.E., Howell C.R., Viterbo A., Chet I., Lorito M. (2004). Trichoderma species — opportunistic, avirulent plant symbionts. Nature Reviews Microbiology 2(1): 43–56.
• Nguyễn Khoa Trưởng và cộng sự (2024). Nghiên cứu tuyển chọn các chủng nấm Trichoderma có khả năng chịu nhiệt và phân giải cellulose tại Lâm Đồng. Tạp chí Khoa học Lâm nghiệp, số 6/2024.
• Dương Minh và cộng sự (2006). Tác động của các chủng nấm đối kháng Trichoderma nội địa trong phòng trị bệnh Phytophthora palmivora hại sầu riêng. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, số 6.
• Trần Ngọc Hùng và cộng sự (2014). Sàng lọc các chủng Trichoderma đối kháng Colletotrichum gây thán thư ớt tại Bình Dương. Tạp chí Khoa học Đại học Thủ Dầu Một.
• Maurya M.K. và cộng sự (2024). Ảnh hưởng của pH đến sinh trưởng của Trichoderma viride. Journal of Pure and Applied Microbiology 18(4).
• Kumar S. và cộng sự (2022). Tính tương hợp của Trichoderma viride với các thuốc trừ nấm. Indian Journal of Agricultural Sciences 91(12).
• Nikita và cộng sự (2024). Đánh giá tương hợp các chủng Trichoderma bản địa với thuốc trừ nấm. Plant Archives 24 (số đặc biệt).
• Santillan-Culquimboz H.W. và cộng sự (2025). Sinh thái và chức năng của Trichoderma trong hệ sinh thái cà phê và ca cao. Frontiers in Microbiology 16.
• Trung tâm Khuyến nông Quảng Trị (2025). Chế phẩm vi sinh Trichoderma và cách sử dụng hiệu quả trên cây trồng.
• Danh mục thuốc BVTV — các thuốc trừ bệnh có hoạt chất Trichoderma spp. còn hiệu lực đăng ký (tra cứu tháng 10/2026).
• Thông tư 86/2025/TT-BNNMT ban hành QCVN 106:2025/BNNMT về chất lượng phân bón; Nghị định 84/2019/NĐ-CP; TCVN 13613:2022.
• Quyết định 03/QĐ-BNN-BVTV (2017) loại thuốc chứa carbendazim, benomyl, thiophanate-methyl khỏi danh mục.
• FRAC — bảng phân loại thuốc trừ nấm theo cơ chế tác động (nhóm BM02).

Miễn trừ: Bài viết mang tính tham khảo kỹ thuật, tổng hợp từ tài liệu khoa học và văn bản pháp lý công khai. Hiệu quả của chế phẩm sinh học phụ thuộc vào chủng nấm, chất lượng sản phẩm và điều kiện đất, thời tiết từng vườn. Liều lượng, phạm vi sử dụng và thời gian cách ly luôn theo nhãn sản phẩm được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Khi bệnh nặng hoặc chưa rõ tác nhân, hãy liên hệ cán bộ Trồng trọt và BVTV địa phương.